Yurt dışına mal ya da hizmet satan firmanın faturası, yurt içi satış faturasından üç noktada ayrılır: KDV hesaplanmaz, faturada istisna kodu yer alır ve mal ihracatında fatura Ticaret Bakanlığı'nın sistemine de gider. Bu yazıda mal ve hizmet ihracatı faturasının nasıl düzenlendiğini, KDV istisnasının şartlarını, kuru ve beyan dönemini anlatıyoruz.
Mal ihracatı ile hizmet ihracatının farkı
| Mal ihracatı | Hizmet ihracatı | |
|---|---|---|
| Belge | e-Fatura, İhracat senaryosu | e-Arşiv fatura |
| Fatura tipi | İstisna | İstisna |
| İstisna kodu | 301 (11/1-a Mal İhracatı) | 302 (11/1-a Hizmet İhracatı) |
| Gümrük | Fatura gümrük çıkış beyannamesine bağlanır | Gümrük işlemi yok |
| KDV beyanı | Beyannamenin kapandığı dönem, 301 satırı | Hizmetin tamamlandığı dönem, 302 satırı |
Mal ihracatında e-Fatura
e-Fatura'ya kayıtlı mükellefler, mal ihracatı faturalarını 1 Temmuz 2017'den beri e-Fatura olarak düzenlemek zorundadır. Faturanın senaryosu İhracat, tipi İstisna'dır.
Bu senaryo yalnızca gümrük çıkış beyannamesi ekindeki fatura için kullanılır. Serbest bölge işlem formu ya da transit ticaret gibi beyannameye konu olmayan istisnalı satışlarda temel ya da ticari senaryo, istisna tipi ve ilgili istisna kodu seçilir. Bir ihracat faturası yalnızca bir gümrük beyannamesine bağlanabilir.
Fatura kime gider?
Fatura yasal olarak yurt dışındaki müşteri adına düzenlenir. e-Fatura ise teknik olarak Ticaret Bakanlığı'na gönderilir:
- Faturanın alıcı alanında Bakanlık yer alır: vergi numarası 1460415308, Ulus Vergi Dairesi.
- Yabancı müşterinin unvanı, adresi ve ülkesi ayrı bir "malı alan" alanına yazılır.
- Fatura, Bakanlığın ihracat posta kutusuna gider: urn:mail:[email protected].
Faturada bulunması gerekenler
| Bilgi | Açıklama |
|---|---|
| İstisna kodu | 301, gerekçe "11/1-a Mal İhracatı"; KDV oranı ve tutarı 0 |
| GTİP | Her kalemde, 12 haneli gümrük tarife pozisyonu |
| Teslim şekli | Incoterms kodu: EXW, FCA, FOB, CIF, DAP gibi |
| Teslim yeri | Malın teslim edildiği adres ve ülke |
| Gönderim şekli | Denizyolu, karayolu, havayolu, demiryolu, posta gibi |
| Satıcının vergi dairesi | Boş bırakılamaz |
| Kur | Döviz cinsinden faturada zorunlu |
Kap cinsi, numarası ve adedi ile ödeme şekli de kılavuzdaki ek alanlar arasındadır.
Gümrükteki süreç
- Fatura özel entegratör üzerinden gönderilir ve GİB'den Ticaret Bakanlığı'na geçer.
- Bakanlık faturaya 23 haneli bir referans numarası verir. Bu numara, Bakanlığın e-Fatura sorgulama ekranında faturanın ETTN'si ve vergi numarasıyla görülür.
- Numara, gümrük çıkış beyannamesinin 44 numaralı kutusuna 0886 belge koduyla yazılır. Beyannameye ayrıca kâğıt fatura eklenmez.
- Mallar çıkıp beyanname kapanınca Bakanlık faturaya kabul yanıtı gönderir. Yanıtta beyannamenin tescil numarası ve fiili ihracat tarihi bulunur. Kalemler beyannameye konu edilmezse red yanıtı gelir ve yeni fatura gerekir.
Fatura, beyannamenin tescilinden önce ya da sonra değişirse iptal edilir. İptal edilen faturanın referans numarası beyannamede kullanılamaz.
e-Fatura mükellefi olmayan ihracatçı
İhracat yapmak tek başına e-Fatura'ya geçme zorunluluğu doğurmaz. Ancak 2026'da bilanço esasına göre defter tutan ve e-Arşiv'e kayıtlı olmayan mükellefler de bütün faturalarını tutarına bakmadan e-Arşiv olarak düzenler. Bu durumdaki ihracatçı, ihracat faturasını kâğıt değil e-Arşiv olarak keser: istisna tipi, 301 kodu. Ayrıntı için e-Arşiv zorunluluğu yazısına bakın.
KDV istisnası ve beyan
Mal ihracatı iki şartla KDV'den istisnadır: teslim yurt dışındaki bir müşteriye ya da serbest bölgedeki bir alıcıya yapılmalı, mal Türkiye gümrük bölgesinden çıkıp bir dış ülkeye ya da serbest bölgeye varmalıdır.
- İstisna, gümrük beyannamesinin kapanma tarihini içine alan dönemin KDV beyannamesinde, 301 satırında beyan edilir. Fatura daha önceki bir ayda kesilmiş olsa da bu değişmez.
- Beyannamede ihracat bedeli, kapanma tarihinde Resmî Gazete'de yayımlanan TCMB döviz alış kuruyla TL'ye çevrilir. Bu yüzden faturadaki kur ile beyannamedeki TL tutarı farklı olabilir.
Hizmet ihracatı faturası
Yurt dışındaki bir müşteriye verilen hizmet iki şartla KDV'den istisnadır:
- Hizmet yurt dışındaki bir müşteri için yapılmalı. Bu, müşteri adına düzenlenen faturayla gösterilir.
- Hizmetten yurt dışında faydalanılmalı. Hizmet, müşterinin Türkiye'deki değil, yurt dışındaki iş ve faaliyetleriyle ilgili olmalıdır.
Yabancı bir firmaya, Türkiye'ye satacağı mal ya da hizmetle ilgili verilen danışmanlık, aracılık, müşteri bulma ya da pazar araştırması istisna kapsamında değildir. Serbest bölgelere verilen hizmetler de hizmet ihracatı sayılmaz.
Yabancı müşteri e-Fatura kayıtlı kullanıcısı olmadığı için fatura e-Arşiv olarak düzenlenir: tip İstisna, istisna kodu 302 (11/1-a Hizmet İhracatı), KDV oranı %0. İhracat senaryosu hizmet için kullanılmaz; o senaryo yalnızca gümrük beyannamesine bağlanan mal ihracatı içindir.
Örnek: 1.000 EUR'luk yazılım hizmeti
İstanbul'daki bir yazılım şirketi, Almanya'daki bir müşteriye Kasım 2026'da 1.000 EUR'luk yazılım geliştirme hizmeti verip aynı gün faturalıyor. Müşteri yazılımı yalnızca Almanya'daki işinde kullanıyor.
| Alan | Değer |
|---|---|
| Belge | e-Arşiv fatura, müşteriye e-postayla gider |
| Fatura tipi | İstisna |
| KDV | %0 |
| İstisna kodu | 302 (11/1-a Hizmet İhracatı) |
| Para birimi ve kur | EUR; fatura günü Resmî Gazete'de yayımlanan TCMB döviz alış kuru |
| TL karşılığı | Kur 50,0000 TL olsaydı 50.000,00 TL (örnek kur, gerçek değildir) |
| KDV beyanı | Kasım 2026 dönemi 1 No.lu KDV beyannamesi, 302 satırı |
Müşteri yazılımı Türkiye'deki şubesinde kullanıyorsa istisna uygulanmaz, %20 KDV hesaplanır. KDV iadesi istenecekse bedelin Türkiye'ye geldiği belgelenmelidir; faturada TL karşılığı gösterildiyse bedelin TL olarak gelmesi de yeterlidir.
İhraç kayıtlı satış ayrı bir uygulamadır
İmalatçının, ihraç edilmek şartıyla bir ihracatçıya yaptığı satış (KDV Kanunu 11/1-c) ihracat faturası değildir. Bu satışta KDV hesaplanır ama tahsil edilmez; fatura İhraç Kayıtlı tipiyle ve 701–704 kodlarıyla düzenlenir. Bu satışları mali müşavirinizle birlikte planlayın.
Webtegre Ön Muhasebe'de ihracat faturası
- Fatura formunda İhracat senaryosunu seçersiniz. Hedef ülke, teslim şekli (Incoterms) ve gönderim şekli zorunludur; her kaleme 12 haneli GTİP girersiniz.
- KDV oranı %0'a çekilir; 301 istisna kodu ve gerekçesi gönderimde kendiliğinden yazılır.
- Fatura e-Fatura olarak Ticaret Bakanlığı'nın posta kutusuna gider; yabancı müşteriniz faturada malı alan olarak yer alır. Bir bilgi eksikse fatura gönderilmez ve eksik olan alan ekranda yazılır.
- Fatura dolar, euro ya da sterlinle kesilebilir; kur fatura formunda girilir.
- Hizmet ihracatında İstisna senaryosunu ve 302 kodunu seçersiniz. Müşteriniz e-Fatura mükellefi olmadığı için fatura kendiliğinden e-Arşiv olarak gider.
Bakanlığın verdiği referans numarasını, beyannamenin tescil numarasını ve fiili ihracat tarihini program kaydetmez; bunları gümrük müşavirinizle takip edin.